Ubuntu kullanırken bazen tam tersi bir ihtiyaç doğar: Sistem yöneticileri ve deneyimli kullanıcılar genelde paketleri güncel tutmaya odaklanır, ama bazen bir paketin yeni sürümü beklenmedik sorunlara yol açabilir. Belki bir uygulama güncellemeden sonra çökmeye başlamıştır, belki bir kütüphane eski bir yazılımla uyumsuz hale gelmiştir, ya da sadece eski sürümdeki bir özelliği özlemişsinizdir. Böyle durumlarda çözüm nettir: paketi eski, kararlı sürümüne düşürmek.
Bu yazıda, Ubuntu’da bir yazılımı nasıl güvenli bir şekilde eski sürümüne geri döndürebileceğinizi adım adım anlatacağız. Hem apt paket yöneticisiyle hem de manuel yöntemlerle nasıl ilerleyeceğinizi göreceksiniz.
Neden Bir Paketi Düşürmeniz Gerekebilir?
Öncelikle düşürme işleminin ne zaman mantıklı olduğuna değinelim. En yaygın senaryolar şunlardır:
- Bir güncelleme sonrası uygulama beklenmedik şekilde çökmeye veya hatalı çalışmaya başladı.
- Yeni sürümde kaldırılmış veya değiştirilmiş bir özelliğe hâlâ ihtiyacınız var.
- Yeni paket, sisteminizdeki başka bir yazılımla uyumsuz.
- Geliştirme ortamınızda belirli bir sürümle test yapmanız gerekiyor.
Uyarı: Sistem paketlerini (özellikle çekirdek veya temel kütüphaneleri) düşürmek bazen sistem kararlılığını etkileyebilir. İşleme başlamadan önce önemli verilerinizi yedeklemenizi ve mümkünse bir sanal makinede test etmenizi öneririz.
Yöntem 1: APT ile Belirli Bir Sürümü Yükleme
Ubuntu’nun paket yöneticisi apt, bir paketin belirli bir sürümünü doğrudan kurmanıza izin verir. İlk adım olarak, o paketin sisteminizde hangi sürümlerinin mevcut olduğunu kontrol edelim:
apt-cache policy paket-adi
Bu komut, hem şu anda kurulu olan sürümü hem de depolarda (repository) bulunan diğer sürümleri listeler. Çıktıda mevcut sürümleri gördükten sonra, istediğiniz eski sürümü şu şekilde kurabilirsiniz:
sudo apt install paket-adi=surum-numarasi
Örneğin, Firefox tarayıcısını belirli bir sürüme düşürmek isterseniz komut şöyle görünür:
sudo apt install firefox=115.0.2+build1-0ubuntu0.22.04.1
Not: Sürüm numaralarını her zaman apt-cache policy çıktısından kopyalayın; elle yazarken küçük bir hata bile komutun başarısız olmasına neden olabilir.
Yöntem 2: Paketi Tutma (Hold) — Otomatik Güncellemeleri Engelleme
Bir paketi düşürdükten sonra, sisteminizin onu tekrar otomatik olarak güncellemesini istemeyebilirsiniz. Bunun için apt-mark hold komutunu kullanabilirsiniz:
sudo apt-mark hold paket-adi
Bu komut, ilgili paketi güncelleme listesinden çıkarır; yani sudo apt upgrade çalıştırdığınızda bu paket dokunulmadan kalır. Paketi tekrar normal güncelleme döngüsüne dahil etmek isterseniz:
sudo apt-mark unhold paket-adi
komutunu kullanmanız yeterli.
Yöntem 3: Eski .deb Dosyasını Manuel Kurmak
Bazen istediğiniz eski sürüm artık resmi depolarda bulunmayabilir. Bu durumda, paketin eski .deb dosyasını internetten (örneğin Launchpad veya Ubuntu’nun eski paket arşivlerinden) indirip manuel olarak kurabilirsiniz:
sudo dpkg -i paket-adi_surum_amd64.deb
Eğer bu komut bağımlılık hatası verirse, eksik bağımlılıkları tamamlamak için şunu çalıştırın:
sudo apt install -f
Snap Paketleri İçin Düşürme İşlemi
Snap paketleri kullanıyorsanız, düşürme mantığı biraz farklı işler. Snap, her paket için önceki sürümleri otomatik olarak saklar. Bir snap paketini önceki sürümüne geri döndürmek için:
sudo snap revert paket-adi
Bu komut, snap’i bir önceki kurulu sürüme otomatik olarak geri alır. Belirli bir sürüme geçmek isterseniz, önce mevcut kanalları (channel) kontrol edip uygun kanaldan kurulum yapabilirsiniz:
snap info paket-adi
Sonuç
Ubuntu’da yazılım düşürme işlemi, doğru komutları bildiğinizde oldukça basit bir süreçtir. İster apt ile belirli bir sürüm kurun, ister apt-mark hold ile güncellemeleri dondurun, ister manuel .deb dosyası kurun — önemli olan işlem öncesi yedek almak ve sürüm numaralarını dikkatlice kontrol etmektir. Snap kullanıcıları içinse snap revert komutu işleri oldukça kolaylaştırıyor.
Sisteminizde stabiliteyi korurken esneklik de istiyorsanız, bu yöntemleri cebinizde bulundurmanızda fayda var. Herhangi bir sorun yaşarsanız, Ubuntu Dünyası forumlarında veya yorumlarda bize yazmaktan çekinmeyin!